Haziran 2025’te yaşanan ve bölgeyi savaşın eşiğine getiren askeri çatışmaların ardından ilk kez yüz yüze gelen taraflar, bugün nükleer dosyanın geleceğini tayin etmek üzere masaya oturdu.
ABD Başkanı Donald Trump’ın "bad things" (kötü şeyler) uyarısı ve bölgedeki dev uçak gemisi USS Abraham Lincoln’ün gölgesinde başlayan bu görüşme, sadece Orta Doğu’yu değil, küresel enerji piyasalarını da kilitledi.
Maskat Masasında Dev İsimler: Trump’ın ‘A Takımı’ Sahada
Müzakere salonundaki koltuklarda oturan isimler, bu buluşmanın sıradan bir diplomatik temas olmadığını kanıtlıyor.
İran tarafına, dini lider Hamaney’in tam güvenini kazanan deneyimli diplomat Abbas Arakçi liderlik ederken; ABD heyeti, Trump’ın Orta Doğu’daki "gölgesi" Steve Witkoff tarafından temsil ediliyor.
Görüşmelerin en dikkat çeken sürprizi ise Trump’ın damadı ve danışmanı Jared Kushner’in de masada olması.
Ayrıca Wall Street Journal’ın aktardığına göre, ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) komutanı Amiral Brad Cooper’ın da heyette yer alması, müzakerelerin askeri caydırıcılıkla ne kadar iç içe olduğunu gösteriyor.
Uranyum Takası Mı, Tam Teslimiyet Mi?
Bugünkü pazarlığın kalbinde yine uranyum zenginleştirme kapasitesi yer alıyor.
Masadaki temel başlıkları şu şekilde özetlemek mümkün:
- İran’ın Talebi: Tahran, uranyum zenginleştirme faaliyetlerini atom bombası üretmeyecek seviyede tutmayı taahhüt ederek karşılığında ekonomiyi felç eden tüm yaptırımların bir kerede kaldırılmasını istiyor.
- ABD’nin Şartı: Washington ise pazarlığa "sıfır tolerans" ile girdi. Uranyum zenginleştirmenin tamamen durdurulması ve eldeki tüm yüksek düzeyli stokların İran dışına çıkarılması kırmızı çizgi olarak belirlendi.
- Kritik Çelişki: ABD heyeti, İran'ın balistik füze kapasitesini ve bölgesel milis güçlere desteğini de masaya taşımaya çalışırken; Arakçi, nükleer dosya dışındaki hiçbir başlığın müzakereye açık olmadığını vurguluyor.
Petrol Piyasaları ‘Maskat’ı Bekliyor
Kritik görüşme öncesinde piyasalar da adeta donmuş durumda.
Brent petrol varil başına 68 dolar, ABD ham petrolü (WTI) ise 64 dolar civarında dengelendi.
Trump’ın "İran vurulmamak için pazarlık yapıyor" yönündeki sert açıklamaları risk primini diri tutarken, müzakerelerden çıkacak ufak bir uzlaşı sinyalinin bile fiyatları sert bir şekilde aşağı çekebileceği konuşuluyor.
Öte yandan, ABD’nin kendi vatandaşlarına "İran’ı hemen terk edin" çağrısı yapması, diplomasinin ne kadar ince bir ip üzerinde yürüdüğünü hatırlatıyor.
